بودن مانع رد نمىشود ، چنان كه در علم درايت در اين باره به صحت متن و تأييدات جانبى توجه مىكنند . اين اشكال را ابوبكر سجستانى درطريق خود به محمد بن سيرين وارد كرده است . « 1 » از همه مهمتر تضعيف اشعث مورد اتفاق همه رجاليون نيست ، يحيى بن معين او را از ثقات دانسته و همچنين عده‌اى ديگر از رجاليون . « 2 » 4 - اشكال ديگرى كه سجستانى ، عسقلانى و ديگران كرده‌اند « 3 » ، گفته‌اند منظور از جمع در كار امام على نه به اين معناست كه حضرت پس از فوت پيامبر به گردآورى قرآن پرداخته باشد ، بلكه به اين معناست كه ايشان در اين ايام در خانه نشسته بود تا قرآن را حفظ كند : « و بتقدير صحته فمراده بجمعه حفظه فى صدره » « 4 » يا گفته شده : انّما رووا حتى اجمع القرآن يعنى اتم حفظه ، فانه يقال للذى يحفظ القرآن قد جمع القرآن . « 5 » اينكه روايت كرده‌اند تا اينكه قرآن را جمع كرد ، يعنى حفظ قرآن را تمام كرد ، زيرا درباره كسى كه قرآن را حفظ مىكند مىگويند قرآن را جمع كرد . اما اين توجيه و تفسير ، نه تنها شاهد و دليلى از كلام ندارد ، بلكه بسيار سخيف است و حكايت از نهايت درماندگى توجيه‌گر آن دارد . زيرا در همين نقل سجستانى آمده است : « حتى يجمع القرآن فى مصحف » وقتى جمع در مصحف است ، ديگر تفسير كردن آن به حفظ بىمعناست . يا در نقلهايى ديگر آمده كه حضرت براى جلوگيرى از بين رفتن قرآن ، يا در اجابت وصيت پيامبر اين كار را انجام داد ، يا در نقل ديگر آمده : « كتب فى مصحفه

--> ( 1 ) - المصاحف / 16 . ( 2 ) - نك : مزى ، تهذيب الكمال فى اسماء الرجال ج 3 / 269 . ( 3 ) - از باب نمونه نك : ابن كثير ، فضائل القرآن / 33 ، آلوسى ، روح المعانى ، ج 1 / 41 . ( 4 ) - فتح البارى ، ج 9 / 12 . ( 5 ) - سجستانى ، المصاحف / 16 .